Bộ phát Wi-Fi, router không dây, điểm truy cập gắn trần và bộ kích sóng Wi-Fi là thiết bị phát sóng trong các băng tần dùng chung, nên phải đáp ứng quy chuẩn về băng tần được phép, giới hạn công suất và tương thích điện từ khi đưa ra thị trường Việt Nam. Người nhập khẩu hoặc sản xuất phải hợp quy theo mức thủ tục mà danh mục hiện hành quy định cho nhóm hàng.
Khác với tai nghe, thiết bị Wi-Fi có ba chỗ dễ sai riêng: dải 5 GHz và 6 GHz không giống nhau giữa các nước, ăng-ten rời có thể thay để tăng công suất bức xạ, và phần mềm cho phép người dùng chọn vùng quốc gia. Bài đi qua từng chỗ để bạn biết hỏi nhà cung cấp điều gì.
Bài cũng dành một phần cho đơn vị thi công mạng, những người không nhập khẩu nhưng ngày nào cũng chọn, lắp và cấu hình thiết bị Wi-Fi cho khách. Họ không đứng tên hợp quy, nhưng một cấu hình sai có thể biến thiết bị đạt chuẩn thành thiết bị phát vượt mức cho phép.
Băng tần nào được dùng ở Việt Nam
Wi-Fi hoạt động chủ yếu ở dải 2,4 GHz và dải 5 GHz; các chuẩn mới hơn mở thêm dải 6 GHz. Dải 2,4 GHz khá thống nhất trên thế giới. Dải 5 GHz được chia thành nhiều đoạn con, mỗi nước cho phép một số đoạn, kèm điều kiện như chỉ dùng trong nhà hay phải có cơ chế tự tránh radar. Dải 6 GHz thì mỗi nước mở theo lộ trình riêng, có nước mở toàn bộ, có nước chỉ mở một phần, có nước chưa mở.
Vì thế một router sản xuất cho thị trường khác có thể phát ở những kênh mà Việt Nam không cho phép, hoặc với công suất cao hơn mức cho phép. Khi đo hợp quy, phòng thử nghiệm sẽ kiểm thiết bị chỉ phát trong các dải được phép và giới hạn công suất theo quy chuẩn áp dụng.
Bài này không liệt kê chi tiết đoạn tần số và mức công suất, vì các quy định về quy hoạch phổ và quy chuẩn có thể được cập nhật, đặc biệt với dải 6 GHz. Bạn tra quy hoạch phổ tần và quy chuẩn hiện hành, hoặc hỏi phòng thử nghiệm, trước khi chốt mẫu Wi-Fi thế hệ mới.
Một cách kiểm nhanh khi đàm phán với nhà cung cấp: đề nghị họ gửi danh sách kênh và mức công suất của phiên bản định bán cho Việt Nam, rồi chuyển danh sách đó cho phòng thử nghiệm xem trước. Nếu nhà cung cấp chỉ có một phiên bản toàn cầu và không chỉnh được vùng, bạn biết sớm rằng mẫu đó khó hợp quy, trước khi đặt cọc.
Các loại thiết bị Wi-Fi và điểm cần để ý
Cùng là "bộ phát Wi-Fi" nhưng mỗi loại có điểm hay vướng khác nhau:
| Loại thiết bị | Đặc điểm | Điểm cần để ý khi hợp quy |
|---|---|---|
| Router gia đình | Có cổng mạng có dây và phát Wi-Fi | Đủ băng tần, cấu hình vùng quốc gia, bộ nguồn kèm theo |
| Điểm truy cập gắn trần, gắn tường | Lắp ở quán, văn phòng, khách sạn | Nguồn qua cáp mạng, phiên bản trong nhà hay ngoài trời |
| Thiết bị phát ngoài trời, cầu nối không dây | Phủ sóng xa, ăng-ten định hướng | Công suất bức xạ khi lắp ăng-ten độ lợi cao, điều kiện dải tần ngoài trời |
| Bộ kích sóng Wi-Fi, bộ lưới mesh | Nhận và phát lại Wi-Fi trong nhà | Như router; không lẫn với kích sóng di động |
| Bộ phát Wi-Fi di động dùng SIM | Có phần di động 4G hoặc 5G | Thêm chỉ tiêu của thiết bị đầu cuối di động, thủ tục nặng hơn |
| Card Wi-Fi rời, USB Wi-Fi | Cắm vào máy tính | Xem danh mục có xếp loại mô-đun rời không |
Lưu ý dòng "bộ kích sóng Wi-Fi": thiết bị này phát lại tín hiệu Wi-Fi trong nhà, hoàn toàn khác bộ kích sóng điện thoại di động, loại sau phát lại trên băng tần của nhà mạng và bị quản lý rất khác. Trang có bài riêng về chuyện kích sóng điện thoại.
Ăng-ten rời và cấu hình vùng quốc gia
Vì sao ăng-ten quan trọng. Mức công suất mà quy chuẩn giới hạn thường tính theo công suất bức xạ, tức là đã cộng độ lợi của ăng-ten. Một router đạt chuẩn với ăng-ten đi kèm có thể vượt giới hạn nếu thay bằng ăng-ten độ lợi cao hơn.
Nhập kèm ăng-ten thay thế. Nếu bạn định bán thêm ăng-ten độ lợi cao như một phụ kiện cho cùng thiết bị, hãy hỏi phòng thử nghiệm có phải đo cấu hình đó không. Đừng tự quảng cáo "thay ăng-ten để phát xa gấp đôi" cho thiết bị đã hợp quy với ăng-ten khác.
Cấu hình vùng quốc gia. Nhiều thiết bị cho chọn quốc gia trong giao diện quản trị, mỗi lựa chọn mở một bộ kênh và mức công suất khác nhau. Thiết bị bán ở Việt Nam nên được cài sẵn đúng vùng, và tài liệu hướng dẫn không nên chỉ người dùng chọn vùng khác để mở thêm kênh.
Phần mềm bên thứ ba. Cài phần mềm điều khiển không phải của nhà sản xuất có thể gỡ bỏ các giới hạn về kênh và công suất. Thiết bị bán ra đã cài sẵn phần mềm như vậy không còn giống mẫu đã đánh giá. Nếu khách hàng yêu cầu cài phần mềm khác để quản lý tập trung, chọn loại vẫn giữ giới hạn vùng của nhà sản xuất.
Trình tự cho một lô thiết bị Wi-Fi nhập khẩu
Khung dưới đây áp cho người nhập một hoặc vài mã thiết bị mạng không dây; mức thủ tục cụ thể theo danh mục hiện hành của nhóm hàng.
- Lấy bảng thông số đầy đủ: chuẩn Wi-Fi, các dải tần hỗ trợ, công suất tối đa từng dải, loại và độ lợi ăng-ten, có phần di động hay không, bộ nguồn đi kèm.
- Xác nhận mẫu bán ở Việt Nam là phiên bản nào; nhiều hãng có phiên bản phần cứng riêng cho từng khu vực.
- Xác định quy chuẩn và mức thủ tục với phòng thử nghiệm hoặc tổ chức chứng nhận.
- Gửi mẫu đo, có chế độ thử cho từng dải tần; nhớ gửi kèm ăng-ten đúng loại bán ra.
- Chứng nhận nếu thuộc diện, công bố hợp quy và gắn dấu hợp quy.
- Kiểm bộ nguồn theo danh mục của nhóm điện – điện tử nếu là bộ nguồn cắm điện lưới.
- Lưu hồ sơ kèm ảnh chụp mẫu đã đo, ảnh ăng-ten và ảnh giao diện chọn vùng.
Khi bạn là đơn vị lắp đặt, không phải người nhập
Nhiều doanh nghiệp nhỏ làm nghề thi công mạng cho quán, khách sạn, văn phòng. Họ mua thiết bị từ nhà phân phối và lắp cho khách, không nhập khẩu. Nghĩa vụ hợp quy khi đó nằm ở người nhập, nhưng bên lắp đặt vẫn có trách nhiệm chọn thiết bị đúng nguồn và lắp đúng cách.
Ba việc nên làm: thứ nhất, chỉ mua hàng có hoá đơn và hỏi nhà phân phối giấy tờ hợp quy, nhất là với thiết bị ngoài trời công suất lớn; thứ hai, không thay ăng-ten độ lợi cao hoặc chỉnh vùng quốc gia để "phủ xa hơn" theo yêu cầu khách; thứ ba, ghi trong biên bản bàn giao mã thiết bị, phiên bản phần mềm và cấu hình vùng đã cài.
Với các tuyến cầu nối không dây ngoài trời nối hai toà nhà hoặc phủ sóng khu rộng, việc sử dụng tần số có thể phát sinh yêu cầu riêng tuỳ dải tần và công suất. Hỏi cơ quan quản lý tần số thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ trước khi nhận những công trình như vậy, thay vì xử lý khi đã có khiếu nại nhiễu.
Ví dụ giả định: một lô điểm truy cập cho chuỗi khách sạn
Ví dụ giả định: một công ty thi công mạng ở Khánh Hoà nhận lắp Wi-Fi cho một chuỗi khách sạn, quyết định tự nhập trực tiếp hai trăm điểm truy cập gắn trần cùng một mã, thay vì mua qua nhà phân phối. Khi tự nhập, công ty trở thành người nhập khẩu và gánh nghĩa vụ hợp quy cho lô hàng.
Việc đầu tiên công ty phải làm là hỏi nhà sản xuất có phiên bản phần cứng nào dành cho khu vực Đông Nam Á không, và phiên bản đó hỗ trợ những đoạn nào của dải 5 GHz, 6 GHz. Tiếp theo là xác định mức thủ tục với phòng thử nghiệm, gửi mẫu kèm đúng loại ăng-ten trong và bộ nguồn đi kèm. Cùng lúc, công ty xem lại hợp đồng với khách sạn: ngày bàn giao phải tính lùi đủ thời gian đo, chứng nhận nếu thuộc diện, công bố và thông quan.
Nếu khách sạn muốn thêm vài điểm phát ngoài trời cho hồ bơi, sân vườn, công ty phải coi đó là một mã hàng khác: thiết bị ngoài trời có điều kiện dải tần và công suất riêng, có thể phải đo riêng. Gộp chung vào hồ sơ của thiết bị trong nhà là lỗi thường gặp, và nó chỉ lộ ra khi lô hàng đã về.
Dấu hiệu một lô thiết bị Wi-Fi có vấn đề
Nếu bạn mua lại hàng từ nguồn khác hoặc nhận lô từ nhà cung cấp mới, các dấu hiệu sau nên làm bạn dừng lại kiểm:
- Giao diện quản trị mặc định ở vùng quốc gia khác, có sẵn kênh mà thiết bị bán chính thức ở Việt Nam không có.
- Ăng-ten trong hộp khác loại với ảnh trong giấy tờ hợp quy của mã hàng.
- Nhà cung cấp quảng cáo công suất "cực mạnh", "xuyên tường" bằng con số vượt xa thiết bị cùng loại.
- Không có nhãn hàng hoá tiếng Việt, không có dấu hợp quy, chỉ có dấu của thị trường khác.
- Bộ nguồn đi kèm không có thông tin nhà sản xuất hoặc ghi điện áp không khớp lưới điện Việt Nam.
Thấy một trong các dấu hiệu, hỏi người bán giấy tờ trước khi nhận hàng hoặc trước khi lắp cho khách. Đối chiếu tên kiểu loại trên thân máy với giấy chứng nhận hoặc bản công bố, và giữ lại ảnh chụp những gì bạn đã kiểm. Nếu bên bán không đưa được giấy tờ, đừng nhận lô hàng chỉ vì giá rẻ: khi thiết bị đã lắp cho khách mà bị phát hiện không hợp quy, bạn vừa phải tháo ra, vừa mất uy tín với khách hàng.
Câu hỏi thường gặp
Router Wi-Fi do nhà mạng cho mượn có phải người dùng làm gì không?
Không. Thiết bị nhà mạng cung cấp kèm dịch vụ do nhà mạng hoặc người nhập khẩu thiết bị đó chịu trách nhiệm hợp quy. Người dùng chỉ nên không tự thay phần mềm hoặc ăng-ten của thiết bị mượn.
Thiết bị Wi-Fi 6E hỗ trợ dải 6 GHz có bán được ở Việt Nam không?
Phụ thuộc vào việc dải 6 GHz được mở cho Wi-Fi tới mức nào theo quy hoạch hiện hành và quy chuẩn áp dụng. Tra quy định mới nhất và hỏi phòng thử nghiệm trước khi nhập. Có thể phải cấu hình thiết bị chỉ dùng phần được phép.
Bộ phát Wi-Fi di động dùng SIM có thủ tục giống router không?
Nặng hơn, vì nó còn là thiết bị đầu cuối mạng di động. Nhóm này thường phải qua chứng nhận như điện thoại cho phần di động, cộng thêm chỉ tiêu cho phần Wi-Fi. Chuẩn bị hồ sơ như với điện thoại.
Thiết bị mạng chỉ có dây, không phát Wi-Fi, có phải hợp quy không?
Không xét chỉ tiêu vô tuyến, nhưng thiết bị mạng có dây có thể thuộc danh mục về tương thích điện từ hoặc an toàn tuỳ loại. Tra danh mục hiện hành theo đúng mô tả thiết bị.
Có cần giấy phép sử dụng tần số cho Wi-Fi trong quán không?
Wi-Fi trong nhà dùng thiết bị đã hợp quy, đúng dải và công suất cho phép thuộc nhóm được miễn giấy phép sử dụng tần số theo điều kiện kỹ thuật quy định. Thiết bị ngoài trời công suất lớn hoặc dùng dải khác thì cần kiểm riêng.
Mua thiết bị mạng cũ thanh lý từ văn phòng nước ngoài về bán được không?
Thiết bị đã qua sử dụng thuộc nhóm hàng có quy định nhập khẩu riêng, nhiều loại bị hạn chế. Kiểm được phép nhập hay không trước, rồi mới tính tới hợp quy. Đừng nhập trước rồi mới hỏi.